2025 - autopodsumowanie

Co to był za rok! Działo się dużo, bardzo dużo, a patrząc na efekty - wręcz za dużo (właśnie sprawdziłem - w podsumowaniu ubiegłego roku, w drugim zdaniu pojawiło się stwierdzenie “dużo się działo”.... Cóż za niespodziewana powtarzalność.). Czy był w ogóle kiedyś jakiś rok, w którym działo się mało?

Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej. Tradycyjnie - sporo pracy. Wiadomo, dzieje się w naszej instytucji niemało. W zeszłym roku poprowadziłem dwie edycji klubu dyskusyjnego “Łódź pełna komiksu”:  w styczniu o zeszytówkach, a w kwietniu o AI w kontekście historii obrazkowych. W marcu zakończyliśmy wystawę Tadeusza Baranowskiego - z przyjemnością odwiozłem prace autorowi. Ale marzec to także pierwsza edycja Kaiju Manga Festiwal, przy której mocno się napracowaliśmy (a ja jeszcze raz dziękuję Alesce i Tomkowi Bezakowi za owocną współpracę przy układaniu programu). Imprezę odwiedziło kilka tysięcy osób, co utwierdziło nas w  przekonaniu, że nowe przedsięwzięcie poświęcone popkulturze japońskiej nie było złym pomysłem. Przyłożyłem też swoją rękę do zorganizowania Star Wars Day na początku maja. A 1 czerwca w gościnnych progach CKNI podjąłem Roberta Trojanowskiego, który poprowadził dwie tury pomysłowych warsztatów dla dzieci. Coś jeszcze? A tak! 36. Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier. Zorganizowałem, ale nie wziąłem udziału. O tym za chwilę. A sam festiwal? Mam nadzieję, że udany. Jak co roku przeprowadziłem konkurs na projekt publikacji komiksowej oraz konkurs na najlepszy polski komiksu (po raz pierwszy w trzech kategoriach). Dopilnowałem też, jak zawsze, nagrody dla najlepszego wydawcy komiksów w Polsce oraz Nagrody im. Papcia Chmiela. Tradycyjnie ogarnąłem informator festiwalowy (dziękuję Sławkowi Bitowi i Konradowi Olczakowi za działania graficzne oraz nieocenione wsparcie Asi Birek-Fita). No i wykonałem całą tę robotę, za którą odpowiadam co roku (program i różne takie).

Inne działania? W styczniu z Aleksandrą Machoń i Wiktorem Talagą oceniliśmy prace w konkursie komiksowym organizowanym przez Europejskie Centrum Bajki w Pacanowie. I przyznaliśmy oczywiście nagrody (konkursowi tradycyjnie towarzyszył katalog z najlepszymi pracami). A pod koniec pierwszego miesiąca 2025 roku zasiadłem z Marcinem Bałczewskim na scenie w Domu Literatury i we dwóch podsumowaliśmy komiksowy rok 2024. W lutym razem z Radkiem Dziubichem ogarnęliśmy stoisko CKNI na 12. Złotych Kurczakach (jak się później okazało - ostatniej edycji tego szacownego festiwalu, co nie oznacza, że Wrocław pozostanie bez imprezy dedykowanej komiksowi niezależnemu - w miejsce ZK w 2026 roku zadebiutują Podziemne Kocury - powodzenia! A dla Fila Wiśniowskiego ogromne podziękowania za wkład i trud!!!). Wspólnie z Radkiem (tym razem już przy wsparciu koleżeństwa z CKNI) poprowadziliśmy stoisko podczas majowego Festiwalu Komiksowa Warszawa (FKW). Było sympatycznie, choć chłodnawo. Przed wakacjami podstawy języka komiksu z przyjemnością przekazałem uczniom ze Szkoły Podstawowej nr 51 w Białymstoku (serdeczne pozdrowienia dla Marcina Kwiatkowskiego!). Także w czerwcu zagościłem na SkierConie, gdzie razem z Tomkiem Tomaszewskim i Piotrkiem Zdrzynickim opowiedzieliśmy publiczności o komiksie (przy okazji wystawy Contur Mix) oraz spełniłem dyżur autorski na stoisku Wydawnictwa Kurc podczas Letniego Festiwalu Książki na ul. Piotrkowskiej.

Publikacje. Zaczęło się w lutym. Najpierw z cieńszej rurki, a potem już z rury grubej. Na Złotych Kurczakach premierę miał zeszyt Historia polskiego komiksu, który zrobiłem wspólnie z Robim Trojanowskim (podziękowania dla Sławka Bita za detepe i dla pana Pawła Augustyniaka z Media Press za elegancki druk). Nie zdążyliśmy ochłonąć po naszej pierwszej premierze 2025 roku, a na księgarskie półki trafił Mistrz komiksu. Twój przewodnik. Książkę, nad którą pracowaliśmy z Robertem niemal dwa lata, wydało wydawnictwo Wilga. Przy okazji - nadal przyzwoicie sprzedaje się nasze pierwsze, duże wspólne dzieło z 2018 roku, czyli Zrób sobie komiks. W 2025 roku wydawnictwo Znak zrobiło kolejny dodruk.

W marcu, z zupełnego zaskoczenia, światło dzienne ujrzał zeszyt Historia kostki do gry. Idea Waldka Olbryka, przekuta na opowieść przeze mnie scenarzystę i Tomka Tomaszewskiego - rysownika ukazała się wreszcie drukiem (choć w nakładzie mniej niż kolekcjonerskim). Premiera miała miejsce w sympatycznych okolicznościach z udziałem wspaniałego muzyka Marka Bilińskiego. Wiosną ukazał się z kolei trzeci tom serii zbierającej komiksy z przygodami Kleksa, Jonki i Jonka autorstwa nieodżałowanej Szarloty Pawel. Napisałem do niego wstęp, a za zaproszenie do stworzenia tego tekstu dziękuję Kasi Gwieździe i Maćkowi Jasińskiemu. Z przyjemnością otoczyłem opieką redaktorską album Botanica autorstwa kth. - laureatki Grand Prix naszego festiwalu. Komiks wyszedł pięknie - polecam nabycie drogą kupna. W 2025 roku udało mi się przygotować tylko dwa numery eMeFKi News. Ale za to ze znakomitą współpracą z Tomkiem Kaczkowskim! Za co artyście bardzo dziękuję. Podobnie jak Michałowi Arkusińskiemu i oczywiście nieustająco Robiemu Trojanowskiemu. eMeFKa nr 62 miała premierę na Poznańskim Festiwalu Sztuki Komiksowej (dotarła tam pocztą), a nr 63 - na Komiksowej Warszawie, gdzie zawiozłem ją już osobiście. Oczywiście niemal przez cały rok pisałem teksty do najfajniejszego magazynu o kulturze - Kalejdoskopu. Na łamy miesięcznika trafiło siedem moich felietonów oraz dwa wywiady - z Michałem Arkusińskim i Kasią Witerscheim.

W dwóch publikacjach pojawiłem się niejako gościnnie, czyli nic do nich nie napisałem, a i tak trafiłem na ich karty. Pierwsza z nich to katalog wystawy Contur Mix, zorganizowanej przez Łódzki Dom Kultury pod kierowniczym okiem Piotrka Zdrzynickiego i Tomka Tomaszewskiego. Przyjemnie było znaleźć się zarówno na ekspozycji jak i w katalogu (z wyborem plansz komiksowych narysowanych przez Robiego). Drugie dzieło to trzecie wydanie Leksykonu polskich bohaterów i serii komiksowych Adama Ruska. Ku naszej radości (mojej i Roberta) w opasłym, elegancko wydanym tomie znalazło się hasło poświęcone Pikowi i Robiemu. Podziękowania dla Adama za dostrzeżenie naszych bohaterów.

I wreszcie ostatnia rzecz - Leksykon komiksu łódzkiego. W 2022 roku dzięki stypendium ministra kultury przygotowałem sto haseł do leksykonu, które grzecznie sobie potem czekały na twardym dysku, wypatrując przyszłości. A ta nadeszła w ubiegłym roku. Stowarzyszenie Twórców “Contur” rękami Katarzyny Tośty (i moimi też) pozyskało dofinansowanie z budżetu Miasta Łodzi na druk leksykonu. Do współpracy ochoczo przystąpiło Wydawnictwo Kurc (podziękowania dla Bartka!). I tak z końcem 2025 roku mieliśmy pięknie złożoną i wysłaną na maszyny drukarskie niemal 200-stronicową książkę z fotografią autorstwa Kasi Świętochowskiej na okładce (a w wersji z twardą oprawą – zdjęciem CKNI zmiksowanym z grafiką Przemka Truścińskiego). Leksykonowi poświęcę niebawem osobny wpis - należy mu się.

I teraz sprawy ważne. Zacznę od tej smutnej - w maju zmarła Ewa Kosińska. Tak napisałem wtedy na fb: “Odeszła dziś Ewa Kosińska, jedna z najwspanialszych osób, jakie dane mi było poznać. Pod jej dziennikarskie skrzydła trafiłem w 1989 roku w Świecie Młodych. Ale nie tylko dziennikarskie, także - nie zawaham się użyć tego słowa - matczyne. Wszystkich nas, młodych nieokiełznanych reporterów, nazywała swoimi dziećmi. A my mówiliśmy do niej Druhno, choć nigdy nie była w harcerstwie. Spod tych swoich przepełnionych dobrocią skrzydeł wypuściła w świat liczną grupę wspaniałych, kreatywnych, mądrych ludzi, którzy do tej pory w większości trzymają się razem. Jest mi niewymownie smutno, ale też ogromnie się cieszę, że spotkałem Cię Druhno na swojej drodze. Bez Ciebie na pewno nie byłbym tym Piotrem Kasińskim, jakim teraz jestem. Dziękuję!”

Kolejna rzecz ważna, ale sympatyczna, niestety z płynnym przejściem do tej mniej sympatycznej. Podczas 36. MFKiG Fundacja Kreska im. Janusza Christy przyznała mojej (nieustająco) skromnej osobie Złoty Puchar - nagrodę za szczególne osiągnięcia na polu popularyzacji komiksu. Nie udało mi się statuetki odebrać osobiście - gdy trwała impreza grzecznie leżałem sobie w szpitalu, do którego trafiłem na tydzień przed festiwalem. Gdzieś nam się drogi z moim zdrowiem w międzyczasie rozeszły. I nadal próbujemy wrócić na ten sam tor. Dla statystyk napomknę jeszcze, że był to pierwszy festiwal od 1995 roku, na którym nie byłem. Takie niespodziewane 30-lecie bytności.

No i sprawy najważniejsze. Przez cały rok śledziłem poczynania moich pociech. Ewa udanie startowała w zawodach jeździeckich - zwłaszcza tych najtrudniejszych, czyli WKKW. I wielokrotnie kończyła zmagania na podium (a to w Bogusławicach, a to w Walewicach), w czym ewidentnie pomagał jej nabierający doświadczenia wałach Alegro.

Z kolei Kuba udanie podążał ścieżką kariery muzycznej. Z macierzystą formacją Martyrmachine (czyli razem z kolegą Szymonem) zagrał przez cały rok 18 koncertów - w tym na festiwalu Castle Party oraz w Berlinie. Panowie nagrali wreszcie drugą płytę, która ma się ukazać w 2026 roku. Kuba dołączył też jako wokalista do intrygującej formacji Savage Fucks - tu czekam na pozytywny rozwój wydarzeń.

A teraz naj, naj, naj! Dziękuję za wszystko Kasi: za cierpliwą opiekę nad niesfornym pacjentem, za wszystkie wycieczki bliższe i dalsze, za kolejne pieczątki w naszych paszportach “Odznaki turystycznej miłośnika latarń morskich”, wspólną fascynację krukowatymi, pyszne ciasta i milion innych rzeczy.

Ależ to podsumowanie długie! Obiecałem sobie, że w 2026 roku zwolnię trochę tempo, więc kolejne powinno być nieco krótsze.

Pik & Robi na wystawie Anatomia Komiksu

Odrobinę ten wpis przeterminowany - czekał na spotkanie z dziennym światłem od jesieni 2023 roku, czyli od chwili otwarcia Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej EC1 Łódź. Ale nadszedł ten moment, by nadrobić zaległości i to jest pierwsze z owych nadrobień.

W CKNI oglądać można stałą wystawę Anatomia Komiksu, której finalną zawartość opracowałem wspólnie z Joanną Birek-Fita i Katarzyną Tośtą. Korzystając z okazji i możliwości przemyciłem na ekspozycję (zachowując oczywiście wymagania merytoryczne) trochę Pika i Robiego.

Pierwsze pojawienie się Pika i Robiego - część wystawy poświęcona scenariuszowi. Na infografice zobaczyć można przykładowy scenariusz odcinka przygód ciekawskiej pary naszych (mojej i Roberta Trojanowskiego ma się rozumieć) bohaterów. 

Drugie pojawienie się Pika i Robiego - dział ekspozycji omawiający gatunki komiksu i jego funkcje. Dwukadrowy pasek został wykorzystany jako przykład gatunku: komiks humorystyczny.

Pojawienie się trzecie - ten sam dział, ale infografika opisująca podział historii obrazkowych ze względu na pełnione funkcje. Pik i Robi ilustrują funkcję edukacyjną komiksu.

Nieustająco zapraszam do odwiedzania CKNI - nie tylko ze względu na Anatomię Komiksu, która jest jedyną w Polsce tego typu ekspozycją stałą, ale i pozostałe strefy instytucji. Warto!

Pik & Robi w leksykonie!

We wrześniu tego roku ukazało się trzecie wydanie Leksykonu polskich bohaterów i serii komiksowych. Adam Rusek, autor solidnego w wadze i objętości tomu wydanego przez Hutę 19 im. Joachima Fersengelda, uzupełnił swoje zestawienie o pokaźną liczbę nowych haseł. Wśród nich znaleźli się Pik i Robi! Wcale niekrótka notka opisująca historię postaci wymyślonych przeze mnie i Roberta Trojanowskiego, wzbogacona została fragmentem jednego z odcinków przygód naszych bohaterów. Znalezienie się w tak ważnej publikacji to dla nas autorów nie lada wyróżnienie, dziękujemy zatem z tego miejsca Adamowi, że dostrzegł Pika i Robiego i wpuścił na łamy swojego leksykonu.

Mistrz komiksu - książka

Czas najwyższy, by przypomnieć, że 26 lutego 2025 roku ukazała się książka Mistrz komiksu. Twój przewodnik. Scenariusz do niej napisaliśmy z Robertem Trojanowskim wspólnie, a Robert całość narysował. Książkę, nad którą pracowaliśmy blisko dwa lata, opublikowało wydawnictwo Wilga. Ogromne podziękowania dla naszej redaktor prowadzącej, pani Edyty Wielgosz!

Mistrz komiksu to 240 stron pełnoprawnej historii obrazkowej przemieszanej z przeróżnymi zadaniami. W książce należy rysować, malować i pisać oraz czytać ją mając pod ręką także nożyczki i klej. Ale przede wszystkim niezbędna jest przy lekturze nieskrępowana wyobraźnia i kreatywność.

O czym jest nasza nowa publikacja? To oczywiście spora garść wiedzy na temat języka komiksu. Pik i Robi wyruszają na poszukiwania tytułowego mistrza komiksu. W pełnej niewiarygodnych przygód eskapadzie towarzyszą im Kinia, pies Fafik oraz sztuczna Eurelka. Od czasu do czasu w opowieści pojawiają się krasnoludki, narrator i inne tajemnicze postaci. Książka skierowana jest do odbiorców w wieku 9-12 lat, ale i starsi czytelnicy (a także odrobinę młodsi) powinny się przy niej dobrze bawić.

A tak prezentują się wybrane, wstępne projekty okładki przygotowane przez Roberta.

2024 - autopodsumowanie

35. MFKiG. Fot. Dariusz Kulesza.

Skończył się rok, można więc go na spokojnie podsumować. Dużo się działo, ale czy można było się spodziewać, że będzie inaczej? Gdzie się człowiek nie obejrzał, zaraz pojawiało się coś do zrobienia. Zatem robiłem (chociaż medycy starali się utrudniać mi działania - cóż, taka ich rola).

Wernisaż wystawy Tadeusza Baranowskiego. Fot. Dariusz Kulesza.

Najważniejsze i najciekawsze moje zawodowe przedsięwzięcie ubiegłego roku to bez wątpienia wystawa Tadeusz Baranowski. Śmieszy, tumani, przestrasza, której wspólnie z Joanną Birek-Fita, Katarzyną Tośtą i Bartłomiejem Kluską byłem kuratorem. Pisałem już na blogu o spotkaniach z Anną i Tadeuszem Baranowskimi oraz pracy nad tą wyjątkową ekspozycją, a także o towarzyszącym jej katalogu, który zredagowałem. Ekspozycję w Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej EC1 Łódź można oglądać do 2 marca 2025 roku.

Oprowadzanie kuratorskie po wystawie Tadeusza Baranowskiego.

Spotkanie z Rafałem Spórną.

A skoro jesteśmy przy CKNI – za nami pierwszy rok kalendarzowy funkcjonowania centrum. Dużo się w CKNI działo przez ten czas. Ruszyliśmy z cyklicznym komiksowym klubem dyskusyjnym. Pod nazwą Łódź pełna komiksu udało nam się zorganizować osiem spotkań. Były też premiery komiksów i spotkania autorskie – ja poprowadziłem rozmowę przy okazji premiery nowego tomu przygód Kajka i Kokosza (gośćmi byli Paulina Christa, Sławomir Kiełbus, Maciej Kur i Piotr Bednarczyk) oraz przepytałem gruntownie Rafała Spórnę i Piotra Nowackiego. Oprowadzałem też kuratorsko po wystawie Anatomia komiksu oraz przeprowadziłem sporo warsztatów.

35. MFKiG, spotkanie z Przemysławem Truścińskim, Fot. Dariusz Kulesza.

35. edycję Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier zorganizowaliśmy w połowie września, tradycyjnie już w Atlas Arenie i sąsiedniej Sport Arenie. Frekwencyjnie było bardzo dobrze, a strefa targowa miała rekordową liczbę stoisk. Tradycyjnie przy okazji festiwalu. oprócz ułożenia programu, koordynowałem dwa konkursy oraz zredagowałem informator. Uważam, że programowo nie zeszliśmy poniżej porządnego poziomu – było ciekawie i różnorodnie. Wydaliśmy pierwszy komiks, będący efektem nowej formuły festiwalowego konkursu. Heksa Katarzyny Witerscheim (z kolorami Marcina Surmy) została przyjęta bardzo dobrze przez czytelników i krytyków, co niezmiernie nas ucieszyło. W konkursie na najlepszy polski komiks opublikowany między festiwalami – w gronie Dominika Gracz-Moskwa, Agnieszka Jamroszczak, Marta Kostecka, Jakub Demiańczuk, Przemysław Pawełek, Kamil Śmiałkowski i ja, laur przyznaliśmy Astronomowi Jacka Frąsia.

Wykład na AHE.

Inne działania? Jak to w styczniu zazwyczaj bywa – w Domu Literatury - razem z Magdaleną Lachman i Marcinem Bałczewskim – podsumowaliśmy, co i  jak działo się komiksowego w naszym kraju w 2023 roku. Z kolei z Piotrem Nowackim i Hubertem Ronkiem zasiadłem w jury komiksowego konkursu dla dzieci organizowanego przez Europejskie Centrum Bajki w Pacanowie, a nieco później w tym samym składzie poprowadziliśmy warsztaty podczas 15. Festiwalu Gier i Komiksów dla Dzieci. W maju silną ekipą CKNI udaliśmy się na Festiwal Komiksowa Warszawa. Dzięki współpracy z PKO BP mieliśmy do dyspozycji elegancką przestrzeń w słynnej rotundzie przy skrzyżowaniu Marszałkowskiej i Jerozolimskich, gdzie znalazło się nasze stoisko promocyjne oraz przestrzeń na spotkania autorskie, warsztaty i prelekcje wpisane w program FKW. Ponadto z przyjemnością dałem się zaprosić na dwie łódzkie uczelnie. Na Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej dla słuchaczek i słuchaczy Uniwersytetu III Wieku przeprowadziłem wykład o historii i znaczeniu komiksu, a studentkom i studentom socjologii Uniwersytetu Łódzkiego opowiedziałem o zarządzaniu i organizacji instytucji kultury. A pod koniec roku na Łódzkich Targach Książki odbywających się na dworu Łódź Fabryczna najpierw dyżurowałem na stoisku Wydawnictwa Kurc, a potem z Bartkiem Kluską wygłosiliśmy sympatyczną prelekcję o publikacjach CKNI.

I publikacje właśnie – bo one nadal rewelacyjnie pobudzają krążenie; gdy ukazuje się jakiś artykuł, komiks, zin czy album – zwłaszcza ten własnego autorstwa. O katalogu towarzyszącym wystawie Tadeusza Baranowskiego już wspominałem. Ale to nie koniec moich ubiegłorocznych spotkań z Mistrzem. Kamil Śmiałkowski zaprosił mnie do udziału w niezwykłym albumowym przedsięwzięciu, które zrealizował wspólnie z Krzysztofem Tkaczykiem i Wydawnictwem Ongrys. Najlepsze kawałki z Baranowskiego to bogato ilustrowany zbiór tekstów wielu przeróżnych osób opisujących swoje ulubione kadry, plansze, komiksy czy cytaty z twórczości Tadeusza. Bardzo miło było znaleźć się w tak zacnym gronie. Z kolei razem z Robertem Trojanowskim świętowaliśmy 30. urodziny Ratmana, tworząc jednoplanszowy komiks do antologii Ratman. W poszukiwaniu szczęśliwego czasu (Wydawnictwo Kurc). Naszą wspólną historyjkę obrazkową można też znaleźć w zbiorze KKK 27 Artbook. 30 lat z KKKomiksem. Pik i Robi spotykają w niej słynnego krakowskiego Straine’a. Z nieukrywaną przyjemnością kontynuowałem współpracę z magazynem Kalejdoskop, zamieszczając w nim kolejnych siedem tekstów. Udało mi się też przygotować i powielić trzy numery eMeFKi News (choć plany miałem większe).

Jakby tego było mało – rok 2024 to także praca nad projektami i tekstami, które światło dzienne powinny ujrzeć w roku bieżącym. Dwie publikacje będą efektem nieustającej i kreatywnej współpracy z Robertem Trojanowskim (przygotowanie jednej z nich zajęło nam rok z okładem). Czekam też na druk dwóch artykułów. I oczywiście na kolejne teksty zamieszczane w Kalejdoskopie. Najpewniej też pojawią się nowe eMeFKi News. I może coś jeszcze, kto wie…

Pik & Robi spotykają Ratmana

Wymyślony i wielokrotnie narysowany przez Tomasza Niewiadomskiego Ratman świętuje w tym roku 30 urodziny. Wydawnictwo Kurc, które publikuje zbiorcze wydania przygód filozofującego szczura, postanowiło uczcić jubileusz w nietypowy sposób. W tajemnicy przed Tomaszem powstała antologia jednoplanszowych komiksów przygotowanych przez twórców zaproszonych przez Bartka Kurca - z założeniem, że każda plansza to jeden rok z życia Ratmana. Wśród takich znamienitości jak Rafał Skarżycki i Tomasz Lew Leśniak, Jacek Frąś, Śledziu, Rafał Spórna, Marek Turek, Hubert Ronek czy Adam Święcki znalazł się także nasz duet - Kasiński i Trojanowski. W udziale przypadł nam 27 rok z życia Ratmana. Całą naszą historię, podobnie jak 29 pozostałych, można przeczytać w zbiorze Ratman. W poszukiwaniu szczęśliwego czasu, który premierę miał na 35. Międzynarodowym Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi.

Pik & Robi w artbooku KKK #27

KKK 27 Artbook. 30 lat z KKKomiksem - to specjalna antologia przygotowana - jak słusznie sugeruje tytuł - z okazji 30-lecia Krakowskiego Klubu Komiksu. Jan Korczyński - pomysłodawca i realizator tego przedsięwzięcia (podobnie jak poprzednich okolicznościowych publikacji związanych z KKK) zaprosił mnie i Roberta Trojanowskiego do przygotowania rocznicowego materiału. Nie trzeba było długo nas namawiać - zrobiliśmy dwuplanszową historyjkę, w której Pik i Robi stanęli oko w oko ze Strainem, jednym z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów komiksowego Krakowa. Dołożyliśmy do tego rysunkowe życzenia. A sam artbook prezentuje się okazale - mieści sporo ponad setkę świetnych ilustracji przygotowanych przez śmietankę polskich twórczyń i twórców komiksowych. Całość wydał Ongrys.

A tu cały komiks w pełnej krasie:

2023 - autopodsumowanie

34. MFKiG (fot. Dariusz Kulesza)

Wiele wydarzyło się w ubiegłym roku – zarówno rzeczy niebagatelnych jak i tych trochę już rutynowych i spodziewanych. Każda była jednak ważna na swój sposób i – skoro styczeń – czas na ich zebranie i podsumowanie.

Na budowie CKNI - marzec 2019

Na budowie CKNI - marzec 2019

Numero uno za rok 2023 w moim zawodowym życiu to ukoronowanie kilku lat ciężkiej pracy i otwarcie Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej. Wstęgę przed wejściem do budynku oficjele przecięli 6 października, a dzień później każdy chętny mógł przyjść i ocenić, czy efekt naszych trudów i zaangażowania jest czegoś wart. Po trzech miesiącach działania CKNI mogę ostrożnie postawić tezę, że chyba udało nam się stworzyć coś oryginalnego, niepowtarzalnego nie tylko w skali krajowej oraz też atrakcyjnego dla zwiedzających – tym bardziej, że choć wcale nie dysponowaliśmy zbyt dużą przestrzenią, to i tak udało nam się zmieścić więcej, niż można się było spodziewać. O tym, czym się przy powstawaniu centrum zajmowałem, napisałem w jednym z wcześniejszych wpisów.

Druga sprawa to dwie premierowe publikacje. O nich też już na blogu pisałem, więc teraz tylko tak dla przypomnienia – po pierwsze zbiór moich tekstów zatytułowany Komiksowy kalejdoskop. Historie obrazkowe w Polsce w XXI wieku. Osiemdziesiąt artykułów dotyczących współczesnego komiksu polskiego i komiksu w ogóle, ale ukazanego przez pryzmat krajowy. A po drugie – antologia w zasadzie wszystkich komiksów z przygodami Pika i Robiego. Tom nosi tytuł Pik i Robi. Awanturki profesorków, a wydało go, podobnie jak wspomnianą wyżej książkę, koluszkowskie Wydawnictwo Kurc.

Przy okazji pracochłonnego finiszu prac nad CKNI, udało się po raz kolejny zorganizować Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier. Jego 34. edycja odbyła się w dniach 7-8 października i chyba nie skłamię, jeśli napiszę, że przygotowaliśmy ciekawy program i trzeba było się naprawdę postarać, aby poczuć nudę i nie znaleźć dla siebie nic ciekawego. Tradycyjnie przy okazji festiwalu. oprócz ułożenia programu, koordynowałem dwa konkursy, zredagowałem informator oraz zasiadłem w jury wybierającym najlepszy polski komiks.

Komiksowe podsumowanie w Domu Literatury
(fot. Katarzyna Świętochowska)

"Piątkowe spotkanie z komiksem" w Krakowie
(fot. Katarzyna Świętochowska)

Działania mniejszego kalibru, ale wcale nie mniej istotne to m.in. styczniowa pogadanka z Magdaleną Lachman i Marcinem Bałczewskim w Domu Literatury, podsumowująca rok 2022 w komiksie oraz ponowne jurorowanie w konkursie dziecięcym organizowanym przez Europejskie Centrum Bajki w Pacanowie (wspólnie z Robertem Trojanowskim i Rafałem Szłapą) – a co za tym idzie poprowadzenie warsztatów podczas lutowego 14. Festiwalu Gier i Komiksów dla Dzieci. Jak niemal co roku poprowadziłem warsztaty komiksowe w łódzkim Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym Nr 3. Wiosną z przyjemnością oddałem głosy typując laureatów do nagród Orient Mena przyznawanych na Festiwalu Komiksowa Warszawa. Udało mi się też na ten festiwal dojechać i opowiedzieć o CKNI oraz o niewydanej wtedy jeszcze książce Komiksowy kalejdoskop. W czerwcu, w teorii i praktyce bawiłem się komiksem z uczniami łódzkiego 23 Liceum Ogólnokształcącego. Natomiast pod koniec sierpnia podczas Światowego Dnia Publicznego Czytania Komiksów odbyłem przemiłą rozmowę z Tomaszem Leśniakiem (już w murach niemal gotowego centrum). Poza tym dałem się przepytać Kamilowi Śmiałkowskiemu w audycji „Centralnie o komiksie”, jurorowałem w konkursie komiksowym Domu Literatury, a późną jesienią odwiedziłem krakowską Artetekę, aby odpowiedzieć na szereg pytań Janka Sławińskiego podczas kolejnego „Piątkowego spotkania z komiksem”.

Publikacje. Do magazynu Kalejdoskop napisałem kolejnych dziewięć tekstów! Lubię to! Przygotowałem aż trzy numery zina eMeFKa News! Lubię to! Jeden na Złote Kurczaki, drugi na Festiwal Komiksowa Warszawa (co oznacza, że obydwa wydarzenia odwiedziłem), a trzeci miałem rozdawać na Niech Żyje Komiks!, ale nie udało mi się ostatecznie dotrzeć na imprezę do stolicy. W świat poszły PDF-y, ale trochę egzemplarzy na papierze też trafiło do czytelników. W ubiegłym roku po raz kolejny Pik i Robi trafili na łamy magazynu AKT. Z nieukrywaną przyjemnością napisałem też tekst do folderu towarzyszącego ekspozycji Michała Arkusińskiego.

Cieszę się, że udało nam się otworzyć centrum (ekipa CKNI jest wielka!), że mam wreszcie na swoim koncie książkę z prawdziwego zdarzenia (dzięki Jarku i Bartku). Dziękuję Robiemu za wspólną pracę nad Awanturkami profesorków. Dziękuję wszystkim, którym w ubiegłym roku przyszło ze mną współpracować przy różnych okazjach. I dziękuję Kasi za wszystko! Ewie i Jakubowi też! A teraz już idę pisać dalej scenariusz. 

Pik i Robi. Awanturki profesorków

Od dawna marzył mi się taki zbiór. Wszystkie odcinki przygód Pika i Robiego w jednej publikacji. I wreszcie się udało - za sprawą koluszkowskiego Wydawnictwa Kurc na 34. Międzynarodowym Festiwalu Komiksu i Gier premierę miał album Pik i Robi. Awanturki profesorków.

To oczywiście nie jest jedyny wolumin, w którym Pik i Robi się pojawiają. Pierwszych kilka odcinków można znaleźć w antologii The Bjuti zbierającej wszystkie komiksy moje i Roberta Trojanowskiego stworzone między 2001 a 2011 rokiem. W 2015 ukazał się 20-stronicowy zeszyt Tajemnice Łódzkiego, czyli Pik i Robi na tropie myślenia projektowego, składający się z 10-stronicowej premierowej historii opowiadającej o tytułowym myśleniu projektowym oraz 10 jednoplanszowych odcinków znanych z łamów Ziemi Łódzkiej. I wreszcie w 2021 roku ukazał się zbiór Mik i Robi w województwie łódzkim (w wersji polsko-francuskiej i polsko-niderlandzkiej) zawierający 20 wybranych odcinków Pika i Robiego. O tym, dlaczego w tytule jest Mik a nie Pik - pisałem już wcześniej.

Postaci Pika i Robiego "urodziły się" jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku, ale wyglądały zupełnie inaczej niż ich obecne wizerunki. I dość rzadko trafiały do komiksów. Tak naprawdę dopiero w 2007 roku na łamach magazynu Slajd ukazała się pierwsza, pełnoprawna jednoplanszówka z Pikiem i Robim w nowej odsłonie wizualnej, podobnej do tej, jaką obecnie stosuje Robert tworząc kolejne plansze serii. W Slajdzie ukazało się 11 czarno-białych odcinków. Pik i Robi wrócili na łamy w roku 2014, ale nowego tytułu - Ziemi Łódzkiej i w dodatku całkowicie w kolorze. W sumie ukazało się w tym miesięczniku 60 odcinków, w dużej mierze w zabawny sposób opowiadających o różnych ciekawostkach Łódzkiego. Pozostałe plansze zamieszczone w Awanturkach profesorków opublikowane były wcześniej w Internecie oraz różnych periodykach (gazeta Łódź.pl czy toruński AKT). Oczywiście nie zabrakło w antologii kilku odcinków premierowych, szkiców oraz dwukadrowych pasków (wykorzystanych jako przerywniki między blokami powiązanych ze sobą plansz).

Na czwartej stronie okładki Awanturek znalazł się tekst wprowadzający do albumu. Myślę, że ładnie podsumowuje zawartość zbiorku: Sponsorami niniejszej antologii są literki P oraz R. Powodów ku temu jest wiele. Pierwsze i słuszne skojarzenie – Pik i Robi. Kto się tego nie domyślił – ręka w górę! Ale jest i inna niezwykle istotna przyczyna. Otóż – co jest trudniejsze do wydedukowania – autorzy albumu noszą imiona… Piotr i Robert. Ten pierwszy robi za scenarzystę, publicystę, odwiecznego organizatora Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier oraz współtwórcę łódzkiego Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej. Drugi zaś jest rysownikiem komiksów, ilustratorem i scenarzystą z dziesiątkami wydanych książek na koncie (m.in. cykl Książka pod tytułem) oraz autorem niesamowitych warsztatów twórczych. Wspólnie opublikowali dwa tomy Zrób sobie komiks oraz stworzyli serię Pik i Robi. A czy Pik i Robi to alter ego Piotra i Roberta zapytacie? A my odpowiem nieładnie pytaniem – a jak myślicie? Awanturki profesorków (o rety! - drugie słowo w tytule zaczyna się na P!) to ponad setka dłuższych i króciutkich komiksów powstałych między 2007 a 2023 rokiem. Doskonale widać w nich szesnastoletnią ewolucję tekstów i rysunku – jednym słowem Progres. Zgodnie z założeniami sponsoringu znajdziecie u Pika i Robiego: Przygodę, Rozrywkę, Radość, Podróże, czasem Rechot oraz trochę nieinwazyjnej acz interesującej edukacji (zadanie - znajdźcie dobry synonim na P lub R do słowa „edukacja”, powodzenia!). Jednak najważniejsze P jakie mamy na myśli to Przyjaźń. Ponad 30-letnia, nieustająca, wielce kreatywna znajomość autorów, którzy nie powiedzieli jeszcze ostatniego słowa!

Na koniec dodam tylko, że rzeczywiście nie powiedzieliśmy ostatniego słowa i pracujemy nad nowym odcinkiem Pika i Robiego oraz nad jednym, znacznie większym projektem.

Pik & Robi w magazynie AKT #31

Przemili redaktorzy toruńskiego fanzinu AKT ponownie zaprosili Pika i Robiego na łamy. W numerze 31 magazynu pojawiły się nasze dwa jednoplanszowe komiksy - jeden opowiada o tym, jak poznali się Pik i Robi (i jest do mojego scenariusza), a drugi o zakupach w całości przygotował Robert Trojanowski.